De grootste misvattingen over het huwelijk die jonge mannen worden verteld

Over het huwelijk krijg je van alle kanten iets te horen: van vrienden, op sociale media, binnen de familie en vanuit de cultuur waarin je bent opgegroeid. Soms komen die adviezen van mannen die zelf nooit kritisch hebben gekeken naar wat hun ooit is meegegeven. Een deel ervan klopt. Over een ander deel kunnen we dat helaas niet zeggen, en juist dat deel zorgt ervoor dat broeders langer ongehuwd blijven dan nodig is, met onrealistische verwachtingen aan een huwelijk beginnen, of de nikah ervaren als iets wat je moet zien te doorstaan in plaats van iets wat je samen opbouwt.

In dit artikel bespreken we drie van deze misvattingen. We bespreken ze omdat je een misvatting pas kunt loslaten wanneer je het herkent. Bovendien is het beeld dat de Koran en de Sunnah van het huwelijk schetsen aanzienlijk realistischer en hoopgevender dan de denkbeelden die veel broeders gaandeweg zijn bijgebracht.

1. “Je moet eerst volledig gesetteld zijn voordat je kunt trouwen”

Dit is waarschijnlijk de meest wijdverspreide misvatting, en tegelijk een van de meest schadelijke. Het klinkt als verantwoordelijkheidsbesef, en daarom gaat bijna niemand ertegenin. Een broeder die eerst financieel stabiel wil zijn, maakt immers een verstandige indruk.

Toch zie je in de praktijk vaak dat de lat telkens een stukje hoger komt te liggen. Eerst moet de studie worden afgerond, liefst met een bachelor- én een masterdiploma, vervolgens moet er een goed salaris verdiend worden, dan moet er een flinke spaarbuffer komen, daarna een vaste aanstelling en uiteindelijk een eigen woning. Zodra het ene doel is bereikt, verschijnt er alweer een nieuw doel op je bord. Je zou het een vorm van procrastinatie kunnen noemen: het steeds opnieuw uitstellen van iets wat je eigenlijk graag wilt, telkens met een redelijk klinkende reden.

Allāh ﷻ zegt (vertaling van de betekenis):

“En laat de ongehuwden onder jullie trouwen, evenals de rechtschapenen onder jullie dienaren en dienaressen. Als zij arm zijn, zal Allāh hen rijk maken vanuit Zijn gunst. En Allāh is Alomvattend, Alwetend.”¹

De metgezellen lazen dit vers als een belofte van Allāh waar je op kunt bouwen. Er is overgeleverd van Abū Bakr aṣ-Ṣiddīq (moge Allāh tevreden met hem zijn) dat hij zei: “Gehoorzaam Allāh in wat Hij jullie heeft opgedragen met betrekking tot het huwelijk, dan zal Hij voor jullie waarmaken wat Hij heeft beloofd aan rijkdom.” En ʿAbdullāh ibn Masʿūd (moge Allāh tevreden met hem zijn) zei: “Zoek rijkdom in het huwelijk.”²

Je hoeft dus niet alles al te hebben voordat je de nikah sluit. Wat je nodig hebt om een huwelijk te onderhouden, komt vaak pas daarna. Daarbij gaan vertrouwen op Allāh ﷻ en het benutten van de middelen die binnen je bereik liggen hand in hand. Wie de stap naar het huwelijk zet, vertrouwt op Allāh ﷻ én doet wat in zijn vermogen ligt, kan erop rekenen dat Allāh ﷻ hem voorziet. De Profeet ﷺ vroeg jonge mannen niet om te wachten tot alles gesetteld was. Hij zei:

“O jongeren, wie van jullie in staat is om te trouwen, laat hem trouwen, want dat helpt om de blik neer te slaan en de kuisheid te bewaren. En wie daartoe niet in staat is, laat hem vasten, want dat is voor hem een bescherming.”³

Het criterium is dus of je in staat bent. De geleerden leggen uit dat het gaat om het vermogen om de lasten van het huwelijk te dragen. Wie naar zijn mogelijkheden kan voorzien in de nafaqah, voldoet daaraan.

Hoe laag die drempel in de tijd van de Profeet ﷺ kon liggen, blijkt uit het verhaal van een man die wilde trouwen, maar vrijwel niets bezat. De Profeet ﷺ zei tegen hem: “Ga zoeken, al is het maar een ijzeren ring.” Toen hij zelfs dat niet vond, liet de Profeet ﷺ hem trouwen met de delen van de Koran die hij uit zijn hoofd kende als bruidsgave.⁴ Daarnaast beloofde de Profeet ﷺ hulp aan wie uit kuisheid wil trouwen: “Er zijn drie mensen die Allāh beloofd heeft te helpen”, en hij noemde onder hen “degene die trouwt omdat hij kuis wil blijven.”⁵

Daarmee willen we financiële voorbereiding natuurlijk niet bagatelliseren. De nafaqah is een verplichting, en een broeder hoort eerlijk te zijn over wat hij kan bieden. Het wordt pas een probleem wanneer 'eerst alles rond' een reden wordt om jarenlang te blijven wachten. Er zijn genoeg capabele, oprechte mannen die allang een gezin hadden kunnen stichten, maar nog steeds wachten op die ene promotie. Intussen zijn de zusters die goed bij hen hadden gepast verdergegaan, of getrouwd met iemand die wel durfde te beginnen.

Daarbij komt een spirituele kant die zelden wordt meegewogen. De Profeet ﷺ noemde het neerslaan van de blik en het bewaren van de kuisheid uitdrukkelijk als redenen om te trouwen wanneer je daartoe in staat bent. Wie jarenlang als jongvolwassene in de fase van 'bijna klaar' blijft hangen, staat al die tijd zonder de bescherming van een echtgenote bloot aan de verleidingen van deze tijd. ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb (moge Allāh tevreden met hem zijn) zei tegen een man die het huwelijk bleef uitstellen: “Niets weerhoudt je van het huwelijk, behalve onvermogen of zondigheid.”⁶

2. “Het huwelijk is het einde van je vrijheid”

Je hoort deze uitspraak vaak van mensen die zelf niet gelukkig zijn in hun huwelijk en achteraf het huwelijk de schuld geven. Daarnaast leeft er in de bredere cultuur een beeld waarin toewijding vooral als beperking wordt gezien. Het vrijgezellenleven staat dan voor onafhankelijkheid en mogelijkheden, terwijl het huwelijk wordt voorgesteld als het moment waarop dat allemaal ophoudt.

Veel broeders nemen dit beeld ongemerkt mee in hun zoektocht. Ze willen graag trouwen, maar zitten tegelijk met een vage angst voor wat ze daarmee zouden opgeven. Wat gebeurt er met mijn vrije tijd? Kan ik nog ondernemen en de wereld ontdekken? Die angst zorgt ervoor dat ze de zoektocht voor zich uit schuiven, of dat ze in het huwelijk blijven leven alsof ze nog vrijgezel zijn.

Toen drie mannen besloten om altijd te vasten, de hele nacht te bidden en nooit te trouwen, zei de Profeet ﷺ tegen hen: “Ik vast en ik verbreek mijn vasten, ik bid en ik slaap, en ik trouw met vrouwen. Wie zich afkeert van mijn Sunnah, hoort niet bij mij.”⁷ ʿAbdullāh ibn Masʿūd (moge Allāh tevreden met hem zijn) ging zelfs zo ver dat hij zei: “Als ik wist dat ik nog maar tien dagen te leven had, zou ik in die dagen willen trouwen, zodat ik Allāh niet als ongehuwde ontmoet.”⁸

In de Koran wordt het huwelijk omschreven als een bron van rust (vertaling van de betekenis):

“En tot Zijn tekenen behoort dat Hij voor jullie uit jullie zelf echtgenotes heeft geschapen, opdat jullie rust bij hen vinden. En Hij heeft tussen jullie genegenheid en barmhartigheid geplaatst.”⁹

Wie weet hoe het is om thuis te komen bij een rechtschapen vrouw die hem kent en achter hem staat, zal dat niet snel als verlies ervaren. De Profeet ﷺ zei: “Deze wereld is genot, en het beste genot ervan is een rechtschapen vrouw.”¹⁰ En hij zei: “Wanneer de dienaar trouwt, heeft hij de helft van zijn religie vervolmaakt. Laat hem dan Allāh vrezen in de andere helft.”¹¹

Wat je met het huwelijk wel inlevert, is de ruimte om doelloos te leven zonder ergens verantwoordelijk voor te zijn. Veel van wat de cultuur als vrijheid verkoopt, komt in feite neer op het ontbreken van verantwoordelijkheid. Wie daaraan vasthoudt, stelt vooral uit dat hij de man wordt die hij hoort te zijn.

3. “Liefde is op het eerste gezicht”

Het verlangen naar liefde zit diep in de menselijke natuur. In de poëzie van vroeger en in de liedjes van nu wordt liefde geïdealiseerd, oftewel mooier voorgesteld dan het in werkelijkheid is. In films, series, muziek en op sociale media worden we van alle kanten bestookt met het idee dat 'liefde op het eerste gezicht' is. Daarbij wordt lichamelijke aantrekkingskracht vaak verward met liefde, terwijl dat twee wezenlijk verschillende dingen zijn.

Wat iemand bij een eerste ontmoeting voelt, is meestal lichamelijke aantrekkingskracht. Dat is wat in het begin de interesse wekt, en het heeft nog weinig met liefde te maken. Het zou eigenlijk eerlijker zijn om te spreken van 'begeerte op het eerste gezicht'. Liefde en een toegewijde relatie bouw je op in de loop der tijd, door wederzijdse zorg en begrip, en zelden in een paar ontmoetingen. Begeerte kan daarentegen in een ogenblik opkomen en net zo snel weer verdwijnen. Liefde heeft geduld nodig en is bestendig, terwijl begeerte haastig en vluchtig is.¹²

Wie dit verschil niet ziet, raakt in de zoektocht naar een huwelijk gemakkelijk de weg kwijt. Broeders wachten dan op een overweldigend gevoel bij de eerste ontmoeting, en laten oprechte zusters met een goede religie en een prachtig karakter gaan omdat de vonk niet meteen oversloeg. Bij de volgende gebeurt hetzelfde, en bij de daaropvolgende ook. Het gevoel waarnaar zij zoeken, bestaat vooral in films en verhalen.

Juist hierom heeft Allāh ﷻ zowel mannen als vrouwen opgedragen hun blik neer te slaan. Hij zegt (vertaling van de betekenis):

“Zeg tegen de gelovige mannen dat zij hun blikken neerslaan en hun kuisheid bewaren. Dat is reiner voor hen.”¹³

Een blik die je niet beheerst, laat een indruk achter in het hart. Ibn al-Qayyim (moge Allāh hem genadig zijn) beschreef hoe dit stap voor stap verloopt: de blik brengt een ingeving voort, de ingeving een gedachte, de gedachte een verlangen, en het verlangen een wil die steeds sterker wordt, totdat er een vastberaden besluit ontstaat en de daad volgt.¹⁴ De Profeet ﷺ zei tegen ʿAlī (moge Allāh tevreden met hem zijn):

“O ʿAlī, laat de ene blik niet door een tweede volgen. De eerste is voor jou, maar de tweede niet.”¹⁵

Al-Mubārakfūrī legt in zijn commentaar op at-Tirmidhī uit dat de eerste blik je vergeven wordt wanneer die onbedoeld was, terwijl de tweede blik tegen je wordt gerekend, omdat je daar zelf voor kiest.¹⁶ Jarīr ibn ʿAbdillāh (moge Allāh tevreden met hem zijn) vertelde: “Ik vroeg de Boodschapper van Allāh ﷺ naar een onverwachte blik, en hij droeg mij op mijn blik af te wenden.”¹⁷ Zo sluit de islam de deur naar wat men 'liefde op het eerste gezicht' noemt, maar wat in werkelijkheid vaak begeerte op het eerste gezicht is.

Binnen het huwelijksproces heeft aantrekkingskracht wel degelijk een plek. Toen al-Mughīrah ibn Shuʿbah (moge Allāh tevreden met hem zijn) een vrouw ten huwelijk vroeg, zei de Profeet ﷺ: “Kijk naar haar, want dat vergroot de kans dat er liefde en harmonie tussen jullie ontstaat.”¹⁸ Het kijken heeft hier een duidelijk doel, namelijk een weloverwogen beslissing over een huwelijk, en het gebeurt binnen de grenzen die de islam stelt. Daarna begint het echte werk.

In het vers over de sakīnah zegt Allāh ﷻ dat Hij genegenheid en barmhartigheid tussen de echtgenoten heeft geplaatst. Die liefde is een geschenk van Hem en groeit binnen het huwelijk: door wat je samen meemaakt en door de moeilijke periodes die je samen doorkomt.

De Profeet ﷺ gaf daarbij een nuchter uitgangspunt mee: “Een gelovige man moet een gelovige vrouw niet verafschuwen. Als hij een eigenschap van haar niet waardeert, zal hij tevreden zijn met een andere.”¹⁹ Ieder mens heeft tekortkomingen, en wie op perfectie of op een overweldigend gevoel wacht, blijft meestal ook wachten.

Het Profetische voorbeeld

Het voorbeeld dat de Profeet ﷺ in zijn huwelijk gaf, ziet er heel anders uit dan het beeld dat veel broeders vanuit de overheersende cultuur (ath-thaqāfah as-sāʾidah) hebben meegekregen.

Hij uitte zijn liefde voor zijn vrouwen openlijk. Toen ʿAmr ibn al-ʿĀṣ (moge Allāh tevreden met hem zijn) hem vroeg wie hem het dierbaarst was, antwoordde hij zonder aarzelen: “ʿĀʾishah.”²⁰ Tijdens een reis deed hij een hardloopwedstrijd met haar.²¹ En toen zij de Abessijnen wilde zien die met hun speren speelden, liet hij haar achter hem kijken en bleef hij geduldig staan totdat zij er zelf genoeg van had.²²

Ook in het huishouden stak hij de handen uit de mouwen. Toen ʿĀʾishah (moge Allāh tevreden met haar zijn) werd gevraagd wat de Profeet ﷺ thuis deed, zei zij: “Hij was in dienst van zijn gezin, en wanneer het tijd was voor het gebed, ging hij naar het gebed.”²³ Hij naaide zijn eigen kleding, repareerde zijn sandalen en deed het werk dat mannen in hun huizen doen.²⁴

De rust in zijn huis was het resultaat van de manier waarop hij zijn vrouwen behandelde: consequent en met zorg, ook in de moeilijke periodes die elk huishouden kent. Hij zei zelf: “De besten onder jullie zijn degenen die het best zijn voor hun vrouwen, en ik ben van jullie het best voor mijn vrouwen.”²⁵

Dat is het voorbeeld dat de islam broeders meegeeft. De afstandelijke kostwinner die het gezin financieel onderhoudt en daarmee zijn taak als volbracht beschouwt, past daar slecht bij. Het gaat om een man die aanwezig en liefdevol is en zijn uiterste best doet in de omgang met zijn vrouw. Dat vraagt voorbereiding, een zuivere intentie en blijvende inzet. Het is veeleisend, maar er is weinig waar een man zijn tijd en energie beter aan kan besteden.

De waarheid over het huwelijk

In het huwelijk wordt pas echt zichtbaar wat voor man je bent. Je geduld wordt op de proef gesteld wanneer je moe thuiskomt en er toch iets van je wordt gevraagd. Je vrijgevigheid blijkt uit hoe je met je geld en je tijd omgaat. Je mannelijkheid toont zich in de manier waarop je verantwoordelijkheid neemt voor je vrouw en je gezin, ook op de dagen dat het tegenzit.

Je hoeft dus niet perfect te zijn voordat je trouwt. Het is voldoende dat je in staat bent om voor een vrouw te zorgen en daar ook echt toe bereid bent. Verder moet je eerlijk zijn over wie je bent, en het proces via de juiste weg en met een oprechte intentie te bewandelen. Hoe die stappen er na een match op Naseeb uitzien, lees je in ons artikel over de verloving.

De drie misvattingen in dit artikel zijn slechts een greep uit de denkbeelden die broeders in de weg kunnen staan. Ook zusters krijgen te maken met opvattingen die het huwelijk bemoeilijken en hun verwachtingen en eisen verstoren. Daar wijden we, in shāʾ Allāh, een apart artikel aan.

Ik vraag Allāh ﷻ om iedere broeder die het huwelijk nastreeft te begunstigen met een rechtschapen echtgenote, zijn hart te leiden naar wat het meest heilzaam is voor zijn religie en zijn wereldse, en zijn toekomstige huishouden te vervullen met genegenheid, barmhartigheid en sakīnah. En Allāh ﷻ is Degene Die succes en leiding schenkt.

---

[1] Sūrat an-Nūr: 32
[2] Tafsīr Ibn Kathīr, bij Sūrat an-Nūr: 32
[3] Overgeleverd door al-Bukhārī (5065) en Muslim (1400)
[4] Overgeleverd door al-Bukhārī (5087) en Muslim (1425)
[5] Jāmiʿ at-Tirmidhī (1655), Sunan an-Nasāʾī (3218) en Sunan Ibn Mājah (2518)
[6] Muṣannaf ʿAbd ar-Razzāq, Kitāb an-Nikāḥ
[7] Overgeleverd door al-Bukhārī (5063) en Muslim (1401)
[8] Muṣannaf Ibn Abī Shaybah, Kitāb an-Nikāḥ
[9] Sūrat ar-Rūm: 21
[10] Ṣaḥīḥ Muslim (1467)
[11] Al-Bayhaqī, Shuʿab al-Īmān; ḥasan volgens al-Albānī
[12] Dr. Gohar Mushtaq, Encouraging Marriage and Discouraging Divorce: The Scientific Case for Marriage in Light of Quran and Sunnah
[13] Sūrat an-Nūr: 30
[14] Ibn al-Qayyim, ad-Dāʾ wa ad-Dawāʾ
[15] Sunan Abī Dāwūd (2149) en Jāmiʿ at-Tirmidhī (2777); ḥasan volgens al-Albānī
[16] Al-Mubārakfūrī, Tuḥfat al-Aḥwadhī bi Sharḥ Jāmiʿ at-Tirmidhī
[17] Ṣaḥīḥ Muslim (2159)
[18] Jāmiʿ at-Tirmidhī (1087)
[19] Ṣaḥīḥ Muslim (1469)
[20] Overgeleverd door al-Bukhārī (3662) en Muslim (2384)
[21] Sunan Abī Dāwūd (2578)
[22] Overgeleverd door al-Bukhārī (454) en Muslim (892)
[23] Ṣaḥīḥ al-Bukhārī (676)
[24] Musnad Aḥmad; ṣaḥīḥ volgens al-Albānī in Ṣaḥīḥ al-Jāmiʿ (4937)
[25] Jāmiʿ at-Tirmidhī (3895)