Huwelijksuitnodiging in een WhatsApp-groep
Het beantwoorden van een uitnodiging voor een huwelijksfeest (walīmah) is volgens de meerderheid van de geleerden verplicht voor degene die persoonlijk door de uitnodiger is uitgenodigd. Het bewijs voor de verplichting om een uitnodiging te beantwoorden is de volgende uitspraak van de Profeet ﷺ.
"Het slechtste soort feestmaal is de walīmah waarbij de armen en behoeftigen worden buitengesloten, terwijl juist degenen die er geen behoefte aan hebben worden uitgenodigd. En wie een uitnodiging niet aanneemt, heeft Allah ﷻ en Zijn Boodschapper ongehoorzaamd." 1
Deze hadīth wordt door de geleerden aangehaald als bewijs dat het beantwoorden van een persoonlijke uitnodiging voor een walīmah verplicht is, tenzij er een geldige reden is om afwezig te blijven.
walīmah وَليمة
Het feestmaal dat naar aanleiding van een huwelijk wordt gegeven, de bruiloftsmaaltijd waarmee het huwelijk bekend wordt gemaakt.
و-ل-م"bijeenbrengen, verzamelen"
WhatsApp-groepen verschillen van elkaar. Sommige groepen brengen mensen samen op basis van een gedeelde interesse of activiteit, zoals werk, studie, een vakgebied of een andere gemeenschappelijke bezigheid. De leden kennen elkaar soms persoonlijk, maar vaak ook niet.
Er zijn ook WhatsApp-groepen met een besloten karakter, zoals familiegroepen, vriendengroepen of groepen van collega's die elkaar goed kennen. In zulke groepen maken alleen bekende personen deel uit van de groep en worden doorgaans geen buitenstaanders toegelaten. Dit zijn de zogenoemde "gesloten groepen".
Een uitnodiging die in dit soort groepen wordt geplaatst, heeft het karakter van een algemene uitnodiging (al-jafalā). Daarom lijkt het beantwoorden ervan niet verplicht te zijn, aangezien de uitnodiging niet gericht is aan specifieke personen, maar aan alle groepsleden, zowel bekenden als onbekenden.
al-jafalā الجَفَلى
Een algemene, aan iedereen gerichte uitnodiging, zonder dat bepaalde personen specifiek worden aangesproken. Het is het tegenovergestelde van an-naqarā, een selectieve uitnodiging.
ج-ف-ل"in grote getale komen, een menigte"
Een uitnodiging die wordt geplaatst in een besloten groep heeft daarentegen eerder het karakter van een persoonlijke uitnodiging. De uitnodiger kent immers alle groepsleden, en de aard van hun onderlinge relatie wijst erop dat hij hen stuk voor stuk met zijn uitnodiging bedoelt.
An-Nawawī zei het volgende.
"Het beantwoorden van een uitnodiging voor een walīmah is alleen verplicht of aanbevolen wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan. Zo dient de uitnodiging gericht te zijn aan zijn familieleden, buren of vakgenoten, zonder onderscheid te maken tussen rijk en arm. Daarnaast moet de genodigde persoonlijk worden uitgenodigd, rechtstreeks of via een boodschapper.
Maar wanneer iemand zijn deur openzet en zegt 'Iedereen die wil mag komen', of iemand eropuit stuurt met de opdracht om uit te nodigen wie hij maar wil, of tegen iemand zegt 'Kom, en neem mee wie je wilt', waarna die persoon anderen uitnodigt, dan is het beantwoorden van die uitnodiging niet verplicht en ook niet specifiek aanbevolen." 2
De situatie die an-Nawawī beschrijft, waarin familieleden, buren of vakgenoten worden uitgenodigd, vertoont sterke overeenkomsten met een gesloten WhatsApp-groep, waarin de leden elkaar kennen en deel uitmaken van een vaste kring van personen.
Open WhatsApp-groepen hebben daarentegen meer het karakter van een algemene uitnodiging. De uitnodiger kent vaak niet alle groepsleden persoonlijk, waardoor de uitnodiging valt onder wat de geleerden al-jafalā noemen, een uitnodiging die in algemene bewoordingen aan een groep mensen wordt gericht.
Ibn Qudāmah zei het volgende.
"Het beantwoorden van een uitnodiging is alleen verplicht voor degene die specifiek wordt uitgenodigd, bijvoorbeeld wanneer een bepaalde persoon of een duidelijk afgebakende groep mensen wordt uitgenodigd.
Gaat het echter om een algemene uitnodiging, zoals wanneer iemand zegt 'O mensen, kom naar de walīmah', of wanneer een boodschapper zegt 'Mij is opgedragen iedereen uit te nodigen die ik tegenkom' of 'wie je maar wilt', dan is het beantwoorden van die uitnodiging niet verplicht en ook niet bijzonder aanbevolen.
Dat komt doordat de uitnodiging niet aan een specifieke persoon is gericht. Bovendien is hierover geen expliciete tekst overgeleverd, en het wegblijven van één persoon zal de uitnodiger doorgaans niet kwetsen. Het is wel toegestaan om aan zo'n uitnodiging gehoor te geven, omdat men onder de algemene uitnodiging valt." 3
Aan Shaykh ʿAbd ar-Rahmān al-Barrāk werd de volgende vraag gesteld.
"Als er een uitnodiging komt om een huwelijksfeest bij te wonen van iemand met wie wij in een WhatsApp-groep zitten, is het dan verplicht om op die uitnodiging in te gaan? Hij plaatst de uitnodiging namelijk in een WhatsApp-groep voor alle groepsleden."
Hij antwoordde het volgende.
"Ja, dat geldt voor alle leden van de groep, zolang de uitnodiging aan iedereen gericht is. Dit is vergelijkbaar met iemand die tegen een aantal vrienden zegt 'Ik nodig jullie uit voor mijn huwelijk' of 'voor het huwelijk van mijn zoon'. In dat geval wordt de uitnodiging beschouwd alsof ieder van hen persoonlijk is uitgenodigd, omdat het gaat om een besloten en bekende groep.
Maar als iemand niet wil komen of een (geldig) excuus heeft, dan kan hij zich bij de uitnodiger verontschuldigen en zeggen 'Ik heb die en die omstandigheid,' en hem om toestemming vragen (om afwezig te blijven)." 4
Samenvattend kan een uitnodiging in een open WhatsApp-groep worden beschouwd als een algemene uitnodiging, waarvoor geen verplichting tot aanwezigheid geldt. Een uitnodiging in een gesloten WhatsApp-groep heeft daarentegen meer het karakter van een persoonlijke uitnodiging, waardoor het beantwoorden ervan volgens de genoemde geleerden wel verplicht kan zijn.
[1] Al-Bukhārī (4779) en Muslim (2585)
[2] Rawdat at-Tālibīn wa 'Umdat al-Muftīn (7/333).
[3] Al-Mughnī (10/194).
[4] sh-albarrak.com/fatwas/7189